عبد الله بن لطف الله الخوافي ( حافظ ابرو )
27
جغرافياى حافظ ابرو ( فارسى )
جرجيس نبىّ عليه السّلام « 1 » در آن شهر است . و بر جانب شرقى شهر تلّى است ( بلند و گويند آن « 2 » ، تلّ است ) « 3 » كه « 4 » قوم يونس عليه السّلام « 5 » چون « 6 » عذاب را معاينه ديدند ، بر آن تلّ جمع شدند و توبه كردند و ايمان آوردند . خداى عزّ و جلّ ايشان را از آن عذاب خلاص « 7 » داد . و بر بالاى تلّ مشهدى است كه شب جمعه اهل موصل بدان زيارت روند و نذر برند . و در حوالى موصل بستان « 8 » بسيار است . شراب « 9 » موصلى « 10 » از شرابهاى مواضع ديگر به قوّتتر است . و اهل موصل از دجله نفع بسيار گيرند و « 11 » پيوسته زورقها در كار باشد . و در حوالى موصل چشمهء نفط و قير است ، [ از آنجا ] « 12 » به اطراف برند . چون « 13 » آب دجله كم شود در تابستان « 14 » بعضى زمينها از زير آب ظاهر شود كه بر آن نم آب « 15 » زراعت كنند ، قثا « 16 » و خيار و غيره . طول موصل شصت و هشت درجه است و عرض « 17 » سى و شش « 18 » از اقليم چهارم . و مردم مشهور از حديثه بسيار بودهاند . « 19 » حديثه آن را « 20 » در ديار جزيره بر « 21 » دو موضع اطلاق كنند . يكى نزديك فرات است ، چنان كه آب فرات به اكثر آن « 22 » محيط است ؛ و يكى نزديك موصل بر كنار دجله « 23 » و آن را حديثهء موصل خوانند . بر « 24 » شرقى دجله است و از آنجا تا موصل چهارده « 25 » فرسنگ است . به « 26 » وقتى كه بسا سيرى ، خليفهء عباسى القائم بامر اللّه را گرفته بود ، بدين موضع در بند داشت .
--> ( 1 ) گ ، مل به جاى آن : ع . ( 2 ) مو : اين آن . ( 3 ) اين عبارت را اساس ندارد . ( 4 ) با ، گ ، مل : كه چون . ( 5 ) جملهء دعائيه فقط در اساس . ( 6 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 7 ) مو : خلاصى . ( 8 ) گ ، مل ندارند . ( 9 ) مو : و شراب . ( 10 ) همهء نسخهها جز اساس : موصل . ( 11 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 12 ) فقط در اساس . مو : و به اطراف . ( 13 ) با ، گ ، مو : و چون . ( 14 ) مو : بستان . ( 15 ) فقط در اساس . ( 16 ) مو : قثار . ( 17 ) با ، گ ، مل : عرض آن . ( 18 ) با : سى و شش درجه . ( 19 ) مل : بودند . ( 20 ) همه نسخهها جز اساس : را . ( 21 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 22 ) مو : او . ( 23 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 24 ) مو : او . ( 25 ) با ، گ ، مل ندارند . ( 26 ) با ، مو : و به .